| X Close | ||
|
| ||
یکی از مراسمهای سنتی عزاداری شهرستان بیرجند در ماه محرم مراسم علم بندان است که مردم بیرجند به ویژه سادات با مراسم علم بندان عزاداری سالار شهیدان را آغاز می کنند.
علم از مهمترین و اصیل ترین علائم عزاداری است و مردم برای آن احترام زیادی قائل هستند به طوری که وقتی علمها را می بندند انگار که دوباره با آن جان می گیرند و هرگز به علم پشت نمی کنند.
مراسم علم بندان یا علم بند در بیرجند و روستاهای این شهرستان در روزهای مختلف دهه نخست محرم از جمله روز اول، دوم، سوم، چهارم و هفتم انجام می شود.
در روستای درخش، علم بندان مراسمی است که در روز چهارم محرم الحرام انجام می شود، به گونه ای که علم بندها در مسجد جامع درخش گرد هم می آیند و علمها را گرفته و تا عصر عاشورا همراه عزاداران در مراسم حمل می کنند.
هرکدام از علمها به نام یکی از ائمه اطهار (ع) نامگذاری و برپا می شود و به این ترتیب 12 علم به نام 12 امام و دو علم به نام حضرت فاطمه زهرا (س) و قمر بنی هاشم حضرت ابالفضل العباس(ع) در مراسم خاص با پارچه هایی به رنگهای مختلف پوشانده می شود.
این مراسم نسل به نسل از پدر به پسر بزرگتر خانواده انتقال می یابد و هرکدام از علمها علاوه بر اینکه دارای صاحبی موروثی است دارای علم گردانی موروثی نیز هست.
نگهداری طوق بالای علم در تمام سال بر عهده علم گردان است، علم گردان در زمان مراسم، حراست و مواظبت از علم را برعهده دارد و به اعتقاد اهالی روستای درخش اگر علم دچار خسارت شود و یا بر زمین بیفتد، صاحب علم باید قربانی کند در غیر این صورت برای خانواده صاحب علم اتفاق ناگواری در سال رخ می دهد.
از روز چهارم محرم تا پایان مراسم عزاداری در عصر عاشورا، علم گردانان علمها را دور روستا می چرخانند و برای صحت و سلامتی اهالی منزل و شادی مردگان آنان ذکر فاتحه سر می دهند.
آمدن علمها به منزل اهالی روستا بسیار خوش یمن و نیامدن آنان بد یمن است، بنابراین اهالی روستا مواظب هستند در این چند روز علمها به درب منازل آنان آمده و برای لحظاتی جلوی منزل آنان توقف کنند.
هر علم گردان برای خود یک جارچی و یا همراه استخدام می کند که وظیفه جارچی همراهی با علم گردان و جمع آوری نذوراتی است که مردم به علم گردانان اهدا می کنند و چه بسا بسیاری از مردم به خاطر حضور علمها در جلوی منزلشان گوسفند قربانی کنند و در پایان مراسم نذورات جمع آوری شده بین علم گردان و جارچی تقسیم می شود.
در شهرستان بیرجند مراسم علم گردانی در شهرها اغلب در نیمه نخست و در روستاها در نیمه دوم دهه اول محرم برگزار می شود.
د
ر حال حاضر مراسم علم بندان در شهر بیرجند در شب نخست ماه محرم در هیئت محبان الزهرا(س) با حضور تعدادی از سادات که به سادات علم دار معروف هستند برگزار می شود.
در این مراسم ابتدا مجلس روضه خوانی در داخل حسینیه هیئت برگزار می شود و بعد از آن تعدادی از سادات به همراه علمها در حالی که چاووشی می خوانند به داخل حسینیه می روند و علم را می بندند ودیگران نوحه خوانی می کنند.
پس از بستن علم یکی از سادات آن را برداشته و دور حسینیه می چرخاند و سپس در اطراف علم سینه می زنند که به آن حسن - حسینی گفته می شود و در پایان علمها را در جای ویژه نصب می کنند.
این مراسم امسال نیز با حضور سادات بیرجندی و جمع زیادی از عزاداران در هیئت محبان الزهرا(س) برگزار شد
بيراهه نرو سادهترين راه حسين است
از مردم گمراه جهان راه نجوييد
نزديکترين راه به الله حسين است
با عرض سلام و ادب و احترام به پیشگاه شما دوست عزیزم.
فرا رسیدن ایام سوگواری سرور و سالار شهیدان رو به شما و خانواده ی محترمتون تسلیت عرض میکنم.
امیدوارم که در این روزهای آسمونی من رو هم از دعای خیرتون بی نصیب نگذارید.
هر کجا که هستید موفق و پیروز و سربلند باشید.
در پناه حق.